Σκοπός προγράμματος:

 

Η εκπαίδευση και τα δικαιώματα του παιδιού συνδέονται με μια βαθιά και δυναμική σχέση αλληλεξάρτησης. Η εκπαίδευση δεν αποτελεί απλώς ένα θεμελιώδες δικαίωμα, αλλά λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός μέσω του οποίου καθίσταται δυνατή η κατανόηση, η διεκδίκηση και τελικά η πραγμάτωση του συνόλου των δικαιωμάτων του παιδιού. Πρόκειται για μια ουσιαστικά αμφίδρομη σχέση: από τη μία πλευρά, η εκπαίδευση συνιστά το κύριο μέσο προώθησης μιας κουλτούρας δικαιωμάτων, ενώ από την άλλη, το ίδιο το πλαίσιο των δικαιωμάτων του παιδιού εμπεριέχει ρητά την κατοχύρωση της ισότιμης πρόσβασης στην εκπαίδευση. Μέσα σε αυτό το πλέγμα δυναμικής ενίσχυσης, αναδεικνύεται ο καθοριστικός ρόλος της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση στάσεων και κοινωνικών πρακτικών που στηρίζουν τον σεβασμό της παιδικής προσωπικότητας και της διαφορετικότητας. Η εκπαίδευση δεν περιορίζεται στη μετάδοση γνώσεων, αλλά συμβάλλει ενεργά στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου τα δικαιώματα γίνονται κατανοητά και προστατεύονται. Η οπτική αυτή καθιστά αναγκαία την ανάδειξη εμπειριών που συχνά παραμένουν αόρατες μέσα στα γενικά δικαιωματικά πλαίσια, όπως η εμπειρία της διδυμίας. Η παρούσα επιστημονική συνάντηση στοχεύει στην ανάδειξη των ιδιαίτερων δικαιωμάτων και προκλήσεων που συνοδεύουν τη διδυμία από την πρώιμη παιδική ηλικία. Η θεματική της εστιάζει στις ψυχοκοινωνικές συνέπειες του χωρισμού των διδύμων, αλλά και στην ιστορική και διαπολιτισμική εργαλειοποίησή τους ως «φυσικών πειραμάτων», καθώς και στις προκαταλήψεις που συνοδεύουν τη σύλληψη και τη γέννησή τους. Θα εξεταστούν αντιλήψεις που κυμαίνονται από τη θεώρηση των διδύμων ως θείου δώρου έως την αντιμετώπισή τους ως βάρος ή κατάρα, καθώς και πρακτικές που περιλαμβάνουν θεοποίηση, απομόνωση ή έμφυλη επιλεκτική επιβίωση. Τέλος, θα αναδειχθεί η καθημερινότητα των σιαμαίων διδύμων και οι περιορισμοί στην άσκηση της ατομικής ελευθερίας. Σκοπός του προγράμματος είναι η ανάπτυξη ενός δικαιωματικού πλαισίου που διασφαλίζει τον σεβασμό της μοναδικότητας των διδύμων ως διακριτών προσώπων.

Εκπαιδευτικοί στόχοι προγράμματος:

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα αποσκοπεί στην καλλιέργεια μιας σφαιρικής και προσανατολισμένης στα δικαιώματα κατανόησης της διδυμίας, εντάσσοντάς την στο ευρύτερο πλαίσιο των δικαιωμάτων του παιδιού και του ρόλου της εκπαίδευσης στην προάσπισή τους. Στοχεύει στην ανάδειξη της διδυμίας ως μιας ιδιαίτερης παιδικής εμπειρίας που απαιτεί ευαισθητοποιημένες παιδαγωγικές και κοινωνικές προσεγγίσεις, καθώς και στην κατανόηση των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων που μπορεί να επιφέρει ο διαχωρισμός των διδύμων, ιδίως σε εκπαιδευτικά και θεσμικά πλαίσια. Παράλληλα, επιδιώκει την ανάπτυξη κριτικής προσέγγισης απέναντι στις ιστορικές και διαπολιτισμικές αντιλήψεις που περιβάλλουν τα δίδυμα, οι οποίες εκτείνονται από τη θεοποίησή τους έως την περιθωριοποίηση ή τη στοχοποίησή τους, καθώς και την αναγνώριση των προκαταλήψεων που συνοδεύουν τη σύλληψη, τη γέννηση και την κοινωνική τους ένταξη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κατανόηση των ζητημάτων αυτονομίας και προσωπικής ταυτότητας που αντιμετωπίζουν τα δίδυμα και ειδικότερα οι σιαμαίοι δίδυμοι, ενισχύοντας την ικανότητα εκπαιδευτικών και επαγγελματιών να αναγνωρίζουν και να προστατεύουν τη μοναδικότητα κάθε παιδιού μέσα στη σχέση διδυμίας. Τελικός στόχος είναι η συμβολή στη διαμόρφωση μιας εκπαιδευτικής κουλτούρας που προάγει τον σεβασμό της ατομικότητας, την ισότιμη μεταχείριση και την πλήρη κατοχύρωση των δικαιωμάτων των διδύμων ως διακριτών προσώπων.

Γνωστικές δεξιότητες:

  • Ικανότητα κατανόησης βασικών εννοιών που σχετίζονται με τη διδυμία, την ατομικότητα και τα δικαιώματα του παιδιού.
  • Ανάπτυξη δεξιοτήτων παρατήρησης κοινωνικών στάσεων και εκπαιδευτικών πρακτικών απέναντι στα δίδυμα.
  • Ικανότητα σύγκρισης διαφορετικών πολιτισμικών αντιλήψεων και πρακτικών που αφορούν τη γέννηση και την κοινωνική θέση των διδύμων.
  • Δεξιότητα ανάλυσης των συνεπειών που μπορεί να έχει ο διαχωρισμός των διδύμων στην ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη.
  • Ικανότητα αναγνώρισης και ερμηνείας στερεοτύπων και προκαταλήψεων γύρω από τη διδυμία.
  • Ανάπτυξη δεξιοτήτων πρόβλεψης πιθανών επιπτώσεων εκπαιδευτικών ή κοινωνικών αποφάσεων στην ταυτότητα και την αυτονομία των διδύμων.
  • Ικανότητα ιεράρχησης αναγκών και δικαιωμάτων στο πλαίσιο της σχέσης μεταξύ συλλογικής εμπειρίας και ατομικής προσωπικότητας.
  • Ανάπτυξη κριτικής σκέψης ως προς την εργαλειοποίηση των διδύμων σε επιστημονικά ή κοινωνικά πλαίσια.
  • Ικανότητα σύνδεσης θεωρητικών γνώσεων με πραγματικές περιπτώσεις (π.χ. σιαμαίοι δίδυμοι) και εξαγωγής συμπερασμάτων.
  • Δεξιότητα διαμόρφωσης τεκμηριωμένων κρίσεων σχετικά με εκπαιδευτικές πρακτικές που προάγουν ή περιορίζουν τα δικαιώματα των διδύμων.

Ψυχοκινητικές-κοινωνικοσυναισθηματικές  δεξιότητες:

  • Ανάπτυξη ενσυναίσθησης απέναντι στις ιδιαίτερες εμπειρίες και προκλήσεις που βιώνουν τα δίδυμα.
  • Ενίσχυση της ικανότητας ανταπόκρισης σε κοινωνικά ερεθίσματα που σχετίζονται με τη διαφορετικότητα και την ατομικότητα.
  • Καλλιέργεια δεξιοτήτων συνεργασίας και αλληλεπίδρασης μέσα από την κατανόηση της σχέσης «μαζί αλλά και χωριστά» που χαρακτηρίζει τη διδυμία.
  • Ανάπτυξη της ικανότητας ανάληψης πρωτοβουλιών σε ζητήματα σεβασμού και προστασίας της προσωπικής ταυτότητας.
  • Ενίσχυση της δυνατότητας επιλογής στάσεων και συμπεριφορών που προάγουν τη συμπερίληψη και αποτρέπουν τον στιγματισμό.
  • Καλλιέργεια της ικανότητας περιγραφής και έκφρασης συναισθημάτων που σχετίζονται με την εγγύτητα, την εξάρτηση και την αυτονομία.
  • Ανάπτυξη δεξιοτήτων διαχείρισης κοινωνικών σχέσεων όπου συνυπάρχουν κοινή εμπειρία και ατομικές ανάγκες.
  • Ενίσχυση της αυτογνωσίας και της αναγνώρισης των ορίων μεταξύ συλλογικής ταυτότητας και προσωπικής αυτονομίας.
  • Καλλιέργεια της ικανότητας ενεργητικής συμμετοχής σε δράσεις που προάγουν τον σεβασμό των δικαιωμάτων των διδύμων.
  • Ανάπτυξη στάσεων υπευθυνότητας και κοινωνικής ευαισθησίας απέναντι σε φαινόμενα αποκλεισμού ή διάκρισης.

Συμπεριφορές/Στάσεις:

  • Καλλιέργεια στάσεων σεβασμού απέναντι στη μοναδικότητα κάθε παιδιού μέσα στη σχέση διδυμίας.
  • Ενίσχυση της αποδοχής της διαφορετικότητας και αποδόμηση στερεοτύπων που συνοδεύουν τα δίδυμα.
  • Ανάπτυξη διάθεσης υπεράσπισης των δικαιωμάτων των διδύμων σε εκπαιδευτικά και κοινωνικά περιβάλλοντα.
  • Υιοθέτηση συμπεριφορών που προάγουν την ισότιμη μεταχείριση και αποτρέπουν τον στιγματισμό ή την εργαλειοποίηση.
  • Καλλιέργεια ευαισθησίας απέναντι σε πρακτικές διαχωρισμού ή περιορισμού της αυτονομίας.
  • Ανάπτυξη υπεύθυνης στάσης απέναντι σε πολιτισμικές αντιλήψεις που επηρεάζουν την κοινωνική θέση των διδύμων.
  • Ενίσχυση της προθυμίας για ενεργή παρέμβαση σε περιπτώσεις διακρίσεων ή αποκλεισμού.
  • Υιοθέτηση συμπεριφορών που στηρίζουν την ισορροπία μεταξύ συλλογικής σχέσης και ατομικής ταυτότητας.
  • Καλλιέργεια κουλτούρας συμπερίληψης και κοινωνικής ευθύνης πέρα από το εκπαιδευτικό πλαίσιο.
  • Διαμόρφωση νοοτροπίας που προάγει τον σεβασμό της αυτονομίας και της αξιοπρέπειας των διδύμων σε κάθε κοινωνική συνθήκη.

Σε ποιους απευθύνεται:

 Ειδικούς ψυχικής υγείας, εκπαιδευτικούς, φοιτητές.